MBYS Nedir, Zorunlu mu? Muayenehane ve Diş Hekimleri İçin 2026 Rehberi

İl sağlık müdürlüğünden iki kişi muayenehanenin kapısını çalıyor. Rutin denetim. Hasta dosyalarına, ruhsata, tabelaya bakıyorlar. Sonra soruyorlar: "Hangi sağlık bilgi yönetim sistemini kullanıyorsunuz?" Sen hasta kayıtlarını yıllardır kendi düzeninde tutuyorsun — kimi Excel'de, kimi klasörde, kimi güvendiğin bir programda. Cevap veremiyorsun. Tutanak tutuluyor.

Sorunun kısa cevabıyla başlayalım, çünkü çoğu yazı bunu sona saklıyor: evet, zorunlu. Türkiye'de muayenehanesi olan hekimler ve diş hekimleri, hasta verilerini Sağlık Bakanlığı'nın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir yazılım üzerinden tutmak ve merkezi sisteme göndermekle yükümlü.

Ama bu cevabın etrafında üç şey var ki kimse net söylemiyor: bunun için para ödemek zorunda değilsin, gönderilen şey randevu defterin değil, ve bu yazılım muayenehanenin işletme tarafını hiç çözmüyor. Sırayla gidelim.

Sonuca baştan işaret edelim: mevzuat yükümlülüğünü Bakanlığın ücretsiz MBYS'siyle, muayenehanenin işletme tarafını da ücretsiz bir randevu programıyla kapatabilirsin. Yani "zorunlu oldu, artık aylık ödeyeceğim" diye bir kural yok — aşağıda ikisinin nasıl yan yana kurulduğunu göstereceğiz.

Bu yazıyı bir yazılım firması olarak yazıyoruz ama peşinen söyleyelim: RandevuNet bir MBYS değil ve sana MBYS satmıyoruz. O yüzden burada okuyacağın hiçbir şey bir ürüne yönlendirmek için eğilip bükülmedi. Ücretsiz seçeneği de, mevzuatın tartışmalı tarafını da olduğu gibi anlattık.

MBYS nedir?

MBYS, Muayenehane Bilgi Yönetim Sistemi'nin kısaltması. Sağlık Bakanlığı'nın Kayıt Tescil Sistemi'nde (KTS) tanımlı 17 yazılım kategorisinden biri. Hastane için HBYS, aile hekimliği için AHBS, laboratuvar için LBYS varsa — muayenehane için de MBYS var.

İşleyişi şöyle: muayeneyi bitirirsin, tanıyı ve yaptığın işlemi MBYS'ye girersin, sistem bu veriyi şifreli olarak USS'ye (Ulusal Sağlık Sistemi) gönderir. USS'den de hastanın e-Nabız kaydına düşer.

Burada çok yaygın bir karışıklık var, baştan netleştirelim: MBYS ile e-Nabız aynı şey değil. e-Nabız hastanın kendi telefonundan girip geçmişini gördüğü ekran. MBYS ise senin veriyi girdiğin ve gönderdiğin yazılım. İkisi aynı zincirin iki ayrı halkası — sen MBYS'ye yazarsın, hasta e-Nabız'da okur.

Peki bu sistem neden var? Bakanlığın gerekçesi, hastanın sağlık geçmişinin ülke çapında bütünlüklü tutulması. Bir hasta bugün senin muayenehanene, altı ay sonra başka bir şehirde acile gidiyor. Oradaki hekim onun kullandığı ilacı, alerjisini, geçirdiği tedaviyi göremezse kararını eksik bilgiyle veriyor. Merkezi kayıt bu boşluğu kapatmayı hedefliyor.

Kayıt Tescil Sistemi'nin kendisi de sadece muayenehaneyle ilgili değil. Hastane bilgi sistemleri, laboratuvar, görüntüleme (PACS/RIS), diş hekimliği bilgi sistemi, diyaliz, yoğun bakım, telepatoloji gibi 17 ayrı yazılım kategorisi bu listede tanımlı. Her sağlık kuruluşu kendi kategorisindeki onaylı bir yazılımı kullanmakla yükümlü; muayenehanenin kategorisi de MBYS.

MBYS kimler için zorunlu?

Muayenehane hekimleri. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik'in 24'üncü maddesi bunu açıkça yazıyor: "sağlık bilgi yönetim sisteminin, muayenehane için ise muayene bilgi yönetim sisteminin kullanılması zorunludur." Muayenehaneler bu yönetmeliğin kapsamında; ayrı bir muafiyet yok.

Diş hekimleri. Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik'in 22'nci maddesi, verilerin kaydı ve arşivi için Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanılmasını zorunlu kılıyor ve verilerin merkezi sağlık veri sistemine aktarılmasını istiyor. Diş hekimliğinde bir ayrıntı daha var: tanı ve tedavi bilgisi diş numaralarıyla birlikte kaydediliyor.

Bunların üstündeki kanun dayanağı 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3'üncü ve Ek 11'inci maddeleri. Buna ek olarak 15 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7538 sayılı Kanunla aynı Kanuna Ek 19'uncu madde eklendi; bu madde Bakanlığın kişisel sağlık verilerini işleme yetkisini kanun düzeyinde düzenliyor.

Sık gelen bir soruyu da burada cevaplayalım: hasta hacmi az olan muayenehaneler muaf mı? Hayır. Yükümlülük hasta sayısına, çalışma gününe veya muayenehanenin büyüklüğüne bağlı değil. Haftada iki gün açık, günde üç hasta bakan bir muayenehane de aynı kapsamda. Aynı şekilde "ben zaten SGK ile çalışmıyorum, tamamen özelim" demek de muafiyet sağlamıyor — yükümlülük SGK anlaşmasından değil, sağlık hizmeti sunuyor olmandan doğuyor.

Poliklinik, tıp merkezi veya ağız ve diş sağlığı merkezi işletiyorsan kategori değişiyor: senin kullanman gereken muayenehane bilgi yönetim sistemi değil, kuruluş tipine uygun bir sağlık bilgi yönetim sistemi. Kural aynı, kategori farklı.

Hangi veriler gönderiliyor?

Buradaki en sık yanlış anlama şu: "randevu defterimi Bakanlığa mı veriyorum?" Hayır. Gönderilen şey klinik veri — kime hangi tanıyı koydun (ICD-10 koduyla), ne işlem yaptın, hangi reçeteyi yazdın, anamnez ve alerji bilgisi. Randevu saatlerin, kasan, personel primin bu kapsamda değil.

Veri gönderimi standart paketler hâlinde yapılıyor ve her paketin kendi zamanlaması var:

Gönderim e-imza veya mobil imza ile onaylanıyor. Yani sistemi kuran biri senin adına veri gönderemiyor; imza sende. Henüz e-imzan yoksa, MBYS'ye başlamadan önce bunu halletmen gerekiyor — nitelikli elektronik sertifika sağlayıcılarından biriyle başvuru yapıp temin ediliyor.

Pratikte tablodaki paketlerin hepsi seni ilgilendirmiyor. Muayenehane işleten bir hekimin günlük akışında ağırlıklı olarak 101 (hasta kaydı), 102 (yapılan işlem) ve 103 (muayene ve tanı) paketleri dönüyor. 105 kendi bünyende tahlil yapıyorsan, 201 patoloji materyali gönderiyorsan devreye giriyor. 214 ise bulaşıcı hastalık tespitinde — ki bu zaten ayrı bir bildirim yükümlülüğü.

Bir muayene için ek iş yükü ne kadar? Sistemi bir kez kurduktan sonra hasta başına eklenen süre genelde bir-iki dakika: hasta kimliğiyle kayıt açılıyor, muayene sonunda tanı kodu ve yapılan işlem seçiliyor, imzayla gönderiliyor. Asıl yük ilk kurulum ve alışma döneminde.

Peki gönderdiğin bu veriye kim erişebiliyor? Hekimlerin en çok kaygılandığı soru bu, özellikle psikiyatri gibi hassas alanlarda çalışanlar için. Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik erişimi sınırlıyor: aile hekiminin erişimi sürekli, hastanın başvurduğu diğer hekimlerin erişimi ise hizmetin verildiği süre ve takip dönemiyle sınırlı. Acil servis hekimi yalnızca verdiği acil hizmetle ilgili kadarını, hasta taburcu olana dek görebiliyor.

3 Aralık 2025'te yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle buna bir katman daha eklendi: hasta artık e-Nabız üzerinden kendi güvenlik ayarını yapabiliyor. Ayar kurulduğunda verisine erişim yalnızca bu tercihe göre gerçekleşiyor; hekim erişmek istediğinde hastaya doğrulama kodu gidiyor. Yani hastanın kendi kaydı üzerinde söz hakkı var. Bu, "verdiğim veri herkese açık mı" endişesinin pratikteki cevabı: hayır, katmanlı bir erişim rejimi var.

MBYS için para ödemek zorunda mısınız?

Hayır. Bu, rehberlerin çoğunun gömdüğü bilgi — çünkü çoğunu yazılım firmaları yazıyor.

Önünde iki yol var:

1. Ticari bir MBYS yazılımı. Kayıt Tescil Sistemi'nin aktif listesinde onaylı firmalar var. Bunlar ücretli; karşılığında genelde daha derli toplu bir arayüz ve destek alıyorsun.

2. Bakanlığın ücretsiz MBYS uygulaması. Sağlık Bakanlığı muayenehaneler için kendi MBYS uygulamasını ücretsiz sunuyor. Kullanmak için tek ihtiyacın bir USS şifresi. Adımlar:

• Bağlı olduğun İl veya İlçe Sağlık Müdürlüğü'nün Bilgi İşlem birimine git.
• "USS Kullanma Şifresi Talep Formu" doldur ve teslim et.
• Onaydan sonra sana özel kullanıcı adı ve şifre tanımlanır.
• Bu bilgilerle Bakanlığın MBYS uygulamasına giriş yapıp veri göndermeye başlarsın.

Tek kişilik bir muayenehane işletiyorsan ve hasta hacmin çok yüksek değilse, ücretsiz uygulama çoğu zaman yeterli oluyor. Yazılım almadan önce bunu bir dene.

Ticari bir yazılıma yönelmeye karar verirsen, sormadan sözleşme imzalama. Üç şeye bak:

• Kayıt Tescil Sistemi'nin aktif listesinde mi? Pasif listeye düşmüş ya da hiç kayıtlı olmayan bir yazılım seni yükümlülükten kurtarmaz — cezayı sen ödersin, firma değil. Firmadan KTS yetki belgesini istemekten çekinme.
• Verilerin sende kalıyor mu? Sözleşme bittiğinde kayıtlarının sana hangi formatta teslim edileceği yazılı olsun. Sağlık verisi hasta hakkı; bir yazılıma kilitlenmesi ciddi bir sorun.
• Neyi çözdüğünü net anla. Birçok firma MBYS'yi randevu ve klinik yönetim özellikleriyle birlikte paketliyor. İhtiyacın sadece mevzuat uyumuysa ücretsiz uygulama işini görür.

Şu an hiç uyumlu değilsen sıra şöyle: önce e-imzanı temin et, sonra İl Sağlık Müdürlüğü'nden USS şifreni al, ardından ücretsiz uygulamayla birkaç hasta kaydı girip akışı otur. Bu üç adım genelde birkaç iş gününde tamamlanıyor. Denetim geldiğinde "başvurdum, bekliyorum" diyebilmek, hiçbir şey yapmamış olmaktan çok farklı bir konum.

Tek program mı, iki program mı?

Buraya kadar okuyunca akla şu geliyor: "Madem MBYS zorunlu, hem MBYS'si hem randevu sistemi olan tek bir program alsam daha kolay olmaz mı?"

Makul bir soru. Piyasadaki birçok klinik yazılımı tam da bunu vaat ediyor: MBYS dahil, randevu dahil, hasta takibi dahil, aylık şu kadar. Tek arayüz, tek fatura, tek destek hattı. Bunun gerçek bir kolaylık olduğunu teslim edelim.

Ama karar vermeden önce fark edilmesi gereken bir şey var: MBYS'yi Bakanlıktan zaten ücretsiz alabiliyorsun. Yani "MBYS dahil" cümlesi, aslında ücretsiz temin edebileceğin bir bileşenin ücretli paketin içine konması demek. Paket sana MBYS'yi kazandırmıyor; onu almanı kolaylaştırıyor.

İki kurulumu yan yana koyalım:

Dürüst olalım: iki parça kurulumun bedeli, hastayı iki yere yazmak. Ama pratikte bu sandığın kadar rahatsız etmiyor, çünkü ikisi farklı anlarda devreye giriyor. Randevu sistemi hasta daha gelmeden çalışıyor — randevuyu alıyor, hatırlatmayı gönderiyor, gelmeyeni takip ediyor. MBYS ise muayene bittikten sonra, tanı ve işlem kaydı için açılıyor.

Karşılığında iki şey kazanıyorsun: aylık sabit gider yok, ve tek bir firmaya bağımlı kalmıyorsun. Yazılımını değiştirmek istediğinde hem hasta kaydın hem randevu geçmişin aynı anda rehin kalmıyor.

Uymazsanız ne oluyor?

3359 sayılı Kanun'un Ek 11'inci maddesi net: Bakanlıkça belirlenen kayıtları usulüne uygun tutmayan veya bildirim zorunluluğunu yerine getirmeyen sağlık kurum ve kuruluşları "elli bin Türk lirasından az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde ikisi kadar idari para cezası" ile cezalandırılıyor.

Devamı da var: aynı ihlal tekrarlanırsa ceza bir kat artırılıyor. Üçüncü kez tekrarında sağlık kuruluşunun ilgili bölümü ya da tamamı 10 güne kadar kapatılabiliyor.

Rakamı somutlaştıralım. Aylık brüt hizmet geliri 300.000 TL olan bir muayenehanede cezanın oransal karşılığı 6.000 TL; ama asgari sınır 50.000 TL olduğu için uygulanacak tutar 50.000 TL oluyor. Yani küçük muayenehaneler için ceza, gelire oranla çok daha ağır düşüyor. Asgari sınırın üstüne çıkmak için aylık brüt gelirin 2,5 milyon TL'yi geçmesi gerekiyor.

Uygulamaya gelince: il sağlık müdürlükleri 1 Mart 2023'ten itibaren bu konuda denetim yapıyor ve uymayan muayenehaneler için tutanak tutuluyor.

Bu düzenlemenin hukuki tarafında süren bir tartışma olduğunu da bilmen gerekir. Anayasa Mahkemesi 27 Şubat 2024'te, Bakanlığın bu istemlerine dayanak gösterdiği Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi maddesini iptal etti; gerekçe, özel hayatın gizliliğine müdahale oluşturan bir düzenlemenin kararnameyle değil kanunla yapılması gerektiğiydi. Bakanlık da 2025'te aynı kuralı kanun düzeyinde yeniden düzenledi. Türk Tabipleri Birliği ve dişhekimleri odaları düzenlemeye itiraz etmeye devam ediyor, süreç kapanmış değil. Buna karşılık sahada denetim ve ceza uygulaması sürüyor. Karar senin, ama pratikteki risk gerçek.

Psikolog, diyetisyen veya fizyoterapist misiniz?

Sizin durumunuz farklı, önce terimi düzeltelim: sizin için kullanılan sistemin adı Muayenehane Bilgi Yönetim Sistemi değil. Doğru ifade, "Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı sağlık bilgi yönetim sistemi".

Dayanak, 29 Mart 2025 tarihinde yayımlanan Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesi. Bu madde, hasta verilerinin kaydı ve arşivi için kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanılmasını zorunlu kılıyor ve verilerin merkezi sağlık veri sistemine aktarılmasını istiyor. Yönetmelik klinik psikolog, diyetisyen, fizyoterapist, ebe, hemşire, odyolog, dil ve konuşma terapisti gibi meslekleri kapsıyor.

Kritik ayrım şu: bu yükümlülük, İl Sağlık Müdürlüğü'nden ruhsat alarak "sağlık meslek hizmet birimi" olarak faaliyet gösterenler için doğuyor. Kendi durumunun bu kapsama girip girmediğini bağlı olduğun İl Sağlık Müdürlüğü'nden teyit etmen en doğrusu — çünkü ruhsat durumu, çalışma biçimi ve verdiğin hizmet bu sonucu değiştirebiliyor.

Aynı yönetmelik mevcut sağlık kabinleri için 31 Aralık 2025'e kadar bir uyum süresi tanımıştı; bu tarih geçti. Ruhsatını henüz almadıysan ya da biriminin standartlara uygunluğundan emin değilsen, konuyu bekletmemekte fayda var.

MBYS'nin kapsamadığı iş

Şimdi kimsenin söylemediği kısma geldik. MBYS senin Bakanlığa karşı kayıt yükümlülüğünü karşılar. Muayenehanenin işletme tarafını karşılamaz.

Bir günü düşün. MBYS şunların hiçbirini çözmüyor:

• Hastanın gece yarısı kendi randevusunu alabileceği bir online sayfa
• Randevudan önce otomatik giden SMS ve WhatsApp hatırlatması
• Gelmeyen hasta (no-show) yüzünden boşa geçen koltuk
• Taksitli tedavi ödemelerinin ve geciken bakiyelerin takibi
• Hangi hekimin ne kadar ciro ürettiği, hangi hizmetin ne kazandırdığı
• Kontrol zamanı gelen hastanın hatırlanması

Bunlar mevzuat işi değil, işletme işi — ve muayenehanenin gelirini doğrudan etkileyen taraf burası. Bir örnekle bakalım: haftada beş hastanın randevusuna gelmediğini düşün. Ortalama 1.500 TL'lik bir işlemde bu haftada 7.500 TL, ayda 30.000 TL demek. Otomatik hatırlatma bu oranı belirgin biçimde düşürüyor; MBYS ise bu konuda hiçbir şey yapmıyor, çünkü işi o değil.

İki sistem birbirinin yerine geçmez, yan yana çalışır: klinik kaydı MBYS'ye girersin, randevu ve işletme tarafını ayrı bir programla yönetirsin.

RandevuNet tam bu ikinci tarafta duruyor. Bir MBYS değil — Kayıt Tescil Sistemi'nde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi değiliz ve USS'ye veri göndermiyoruz. Bunu gizlemiyoruz, çünkü zaten örtüşen bir iş değil: MBYS Bakanlığa karşı yükümlülüğünü kapatır, biz muayenehanenin gelirini etkileyen tarafı kapatırız — online randevu, otomatik hatırlatma, gelmeyen hasta takibi, tedavi ödemeleri ve raporlama.

Kurulumun tamamı şöyle görünüyor:

• Mevzuat tarafı: İl Sağlık Müdürlüğü'nden USS şifresi → Bakanlığın MBYS'si. Ücretsiz.
• İşletme tarafı: RandevuNet. Ömür boyu ücretsiz, kredi kartı istemiyoruz.
• Aylık gider: Yok.

Yani zorunluluk seni ücretli bir pakete mahkûm etmiyor. İkisini ayrı ayrı, ikisini de ücretsiz kurabilirsin. İşletme tarafının diş klinikleri ve muayenehanelerde nasıl çalıştığını diş kliniği randevu programı sayfasında inceleyebilir, iki dakikada hesabını açıp deneyebilirsin.